Văn bản đề xuất của Công ty Cổ phần Nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang.

Chỉ khi Bộ Công Thương chấp thuận đề nghị này, chủ đầu tư mới đáp ứng được yêu cầu cho vay 753 triệu USD của ICBC – Ngân hàng Công Thương Trung Quốc.

Đề xuất bất lợi cho vốn Nhà nước?

AKBG đề nghị bổ sung vào hợp đồng mua bán điện điều khoản “Sản lượng điện hợp đồng năm bằng 90% sản lượng điện năng phát bình quân nhiều năm của nhà máy trong thời hạn 10 năm kể từ khi nhà máy vận hành thương mại”. Đề nghị của AKBG xuất phát từ việc dự án không được Chính phủ bảo lãnh các khoản vay nước ngoài, gặp khó khăn trong công tác thu xếp vốn để triển khai dự án (nguồn vay trong phương án giá điện chiếm 80% tổng mức đầu tư tương đương 16.138,7 tỷ đồng, trong đó vay vốn nội tệ từ Ngân hàng BIDV là 3.500 tỷ đồng, vay ngoại tệ là 753 triệu USD), do vậy dự án cần có dòng tiền ổn định đủ để trả nợ ngân hàng và theo AKBG đây là điều kiện tiên quyết để ngân hàng đầu mối cho dự án vay vốn.

Tháng 6/2019, Công ty Cổ phần Nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang (sau đây gọi tắt là Nhà máy Nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang) có văn bản gửi EVN, Cục Điện lực và Năng lượng Tái tạo, Cục Điều tiết Điện lực... Nội dung văn bản “về việc phê duyệt sản lượng Qc (tổng sản lượng hợp đồng năm – PV) ổn định trong thời gian trả nợ…”.

Văn bản viết: “Để tạo điều kiện giúp doanh nghiệp thu xếp được nguồn vốn thanh toán cho tổng thầu EPC (Hợp đồng thiết kế, cung cấp thiết bị công nghệ và thi công xây dựng công trình - PV), AKBG (An Khánh – Bắc Giang – PV) kính báo cáo và đề xuất với Bộ Công Thương như sau: Hiện nay trong bối cảnh công nợ cao, Chính phủ không bảo lãnh cho các dự án, bên cạnh đó EVN xếp hạng tín nhiệm mới đạt mức BB và là doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước. Mặt khác theo quy định, trong thời gian trả nợ gốc các nhà máy vẫn phải tham gia thị trường phát điện cạnh tranh. Vì vậy, AKBG kính báo cáo và đề xuất với Bộ Công Thương phê duyệt điều kiện thứ hai ngân hàng đưa ra….”

Cụ thể điều thứ 2 như sau: “Đề nghị Bộ Công Thương phê duyệt điều kiện tại (ii); sản lượng điện tối thiểu Qc = 90% sản lượng điện bình quân nhiều năm của dự án, ổn định trong thời gian 10 năm kể từ ngày phát điện thương mại. Trường hợp nhà máy sẵn sàng phát điện mà EVN không huy động thì EVN thanh toán tiền điện cho nhà máy bằng Qc nói trên”. Cuối văn bản viết “Kính mong Bộ Công Thương xem xét phê duyệt…”. Văn bản này do ông Ngô Quốc Hội, Tổng Giám đốc ký.

Đề nghị này được cho “lợi dụng” bầu sữa vốn Nhà nước tại EVN. Bởi như chính văn bản này viết, EVN “là doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước”. Từ trước đến nay, EVN vẫn mua điện với bên bán bằng hợp đồng chênh lệch - Contract For Difference (Cfd). Hợp đồng Cfd cho phép EVN có thể ký mua sản lượng điện đến 100%. Nhưng nếu thực tế mua bán sau hợp đồng, EVN thu mua 60% sản lượng điện thì chỉ phải thanh toán số tiền tương ứng. Vậy nhưng ông Ngô Quốc Hội lại “Kính mong Bộ Công Thương xem xét phê duyệt” phương án trả tiền điện 90% (Qc = 90%). “Trường hợp nhà máy sẵn sàng phát điện mà EVN không huy động thì EVN thanh toán tiền điện cho nhà máy bằng Qc nói trên”. Với đề nghị này, EVN vẫn phải trả tiền cho Công ty Cổ phần Nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang nếu mức thu mua thực tế thấp hơn 90%.

Ông Chủ tịch tỉnh muốn “giúp đỡ” nhà đầu tư

Phối cảnh được cho là của dự án Công ty Cổ phần Nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang đăng trên trang http://nhietdienankhanhbacgiang.com.vn/. Ảnh: Internet

Liên tiếp tháng 2 - 3/2020, tỉnh Bắc Giang ban hành 2 văn bản gửi Bộ Công Thương “về việc đề nghị chấp thuận sản lượng điện hợp đồng của Nhà máy Nhiệt điện An Khánh”. Văn bản tháng 3 có đoạn viết: “Do dự án có quy mô vốn lớn, tổng mức đầu tư trên 1 tỷ đô la Mỹ, nhưng không có bảo lãnh của Chính phủ nên việc thu xếp vốn vay gặp một số khó khăn. Để bảo đảm nguồn trả nợ cho dự án, ngân hàng cho vay đề nghị nhà đầu tư làm việc với Bộ Công Thương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam chấp thuận đưa vào hợp đồng mua bán điện sản lượng điện hợp đồng (Qc) bằng 90% sản lượng điện bình quân nhiều năm của dự án trong thời gian 10 năm kể từ ngày nhà máy vận hành thương mại (thời gian hoàn trả vốn vay). Đề xuất trên phù hợp với quy định tại Thông tư 24/2019/TT-BCT ngày 14/11/2019 của Bộ trưởng Bộ Công Thương”.

Văn bản này do ông Hoàng Văn Thái, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang ký. Ông Thái đề nghị Bộ Công Thương “tạo điều kiện giúp đỡ nhà đầu tư”. Văn bản viết: “Do vậy, để tạo điều kiện giúp đỡ nhà đầu tư thực hiện thủ tục huy động nguồn vốn triển khai dự án, hoàn thành đúng tiến độ, UBND tỉnh Bắc Giang trân trọng đề nghị Bộ Công Thương quan tâm, xem xét, chấp thuận sản lượng điện hợp đồng của Nhà máy Nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang bằng 90% sản lượng điện bình quân nhiều năm của dự án trong 10 năm kể từ ngày Nhà máy Nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang hoàn thiện, ký kết hợp đồng mua bán điện bổ sung”.

CfD và Qc trong thị trường mua bán điện

Hợp đồng CfD là một công cụ tài chính chia sẻ rủi ro cho bên mua và bán điện khi tham gia trị trường do các biến động khó dự đoán về giá điện trên thị trường điện giao ngay. Qc trong hợp đồng CfD là sản lượng cam kết đơn thuần về mặt tài chính, không phải là sản lượng cam kết về mặt vật lý (bên bán không bắt buộc phải phát sản lượng bằng đúng Qc; bên mua cũng không có nghĩa vụ phải mua đúng sản lượng bằng Qc). Sản lượng này hoàn toàn là do thỏa thuận giữa bên mua và bên bán trên cơ sở nhu cầu của hai bên để kiểm soát rủi ro tài chính của đơn vị mình.

Đáng ra, ông Thái phải đề nghị Bộ Công Thương làm đúng luật, không đề nghị “giúp đỡ”. Ông Dương Văn Thái vừa được bầu giữ chức Chủ tịch UBND tỉnh cuối năm 2019. Nếu Bộ Công Thương đồng ý với đề nghị “tạo điều kiện giúp đỡ nhà đầu tư” thì dấu ấn trong “dự án tỷ đô” của ông Thái là rất đậm nét.

Trao đổi với PV qua điện thoại về văn bản gửi Bộ Công Thương đề nghị “tạo điều kiện giúp đỡ nhà đầu tư”, ông Dương Văn Thái nói: “Cái đấy ta (ta <-> tao: PV) nói với chú nhé! Tại sao tao không trả lời với chú. Tao gửi đi sai thì người ta khắc nói, chứ còn Công Thương mới quyết được cái đó. Bộ Công Thương mới quyết được. EVN không quyết được. EVN vẫn phải gửi công văn lên xin ý kiến Bộ Công Thương. Chính vì vậy tỉnh phải gửi văn bản cho Bộ Công Thương. Chú hỏi câu ngớ ngẩn thế... Anh đang họp! Nhé!”.

Về đề xuất của Nhà máy Nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang và Chủ tịch tỉnh Bắc Giang, quan điểm của EVN cho rằng: “Đề nghị của AKBG (Nhà máy Nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang - PV) không trái quy định Thông tư 24/2019/TT-BCT… Tuy nhiên, việc thỏa thuận sản lượng hợp đồng như đề nghị của AKBG có thể tạo tiền lệ cho các nhà đầu tư khác, đặc biệt các dự án có yêu cầu vay vốn lớn. Nếu tất cả các dự án nhà máy điện đều yêu cầu sản lượng hợp đồng như đề nghị của AKBG sẽ gây khó khăn cho công tác vận hành hệ thống và thị trường điện các năm tới cũng như việc chuyển đổi sang các giai đoạn tiếp theo của thị trường điện”.

Sau khi nhận được văn bản của Chủ tịch tỉnh Bắc Giang, Bộ Công Thương chỉ đạo EVN căn cứ vào Thông tư 24/2019/TT-BCT và trên cơ sở kế hoạch dự kiến huy động Nhà máy Nhiệt điện An Khánh – Bắc Giang để xem xét, đàm phán và thỏa thuận sản lượng hợp đồng cụ thể bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên.